Kiralama, Kira Sözleşmesi ve Kira Artışı
Türk Borçlar Kanunu kapsamında kira sözleşmesi, depozito sınırı, kira artış kuralı, tahliye ve stopaj esasları.
Kira sözleşmesinin temelleri
Konut ve çatılı işyeri kiraları 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile düzenlenir. Yazılı sözleşme, tarafların haklarını korur; kira bedeli, ödeme günü, depozito, süre ve yükümlülükler açıkça yazılmalıdır.
Depozito (güvence bedeli) sınırı
Kanuna göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence bedeli, en çok üç aylık kira tutarı kadar olabilir (TBK m. 342). Para olarak verilen güvence, kiracının onayı olmadan çekilemeyen bir vadeli hesaba yatırılır.
Kira artışı nasıl hesaplanır?
TBK m. 344 uyarınca kira artışı, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksi (TÜFE) on iki aylık ortalamasındaki değişim oranını geçemez. Temmuz 2022 – Temmuz 2024 arasında konut kiralarında geçici olarak %25 üst sınır uygulanmış, bu geçici düzenlemenin sona ermesiyle artış yeniden TÜFE ölçütüne dönmüştür. Yenileme döneminde güncel yasal ölçütü teyit edin.
Tahliye ve tarafların hakları
Kiraya verenin tahliye talep edebileceği hâller (kendi/ yakınının ihtiyacı, yeniden inşa/tadilat, tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar vb.) kanunda sınırlı sayıda düzenlenmiştir. Kiracının da haksız tahliyeye karşı korunma hakkı vardır. Kira uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk süreci uygulanır.
Vergi (stopaj) ve beyan
İşyeri kiralarında kiracı, ödediği kira üzerinden gelir vergisi stopajı yapmakla yükümlü olabilir. Konut kirasında ise kira geliri elde eden, yıllık beyan sınırını aşarsa gelir vergisi beyannamesi verir ve konut kira istisnasından yararlanabilir. Güncel istisna tutarı ve oranlar için mali müşavire danışın.